PRESSJE.TV / Furkan Abdula
Ndërsa lufta në Rripin e Gazës vijon të shkaktojë humbje masive në jetën e civilëve palestinezë, vendet e Ballkanit kanë shfaqur qëndrime të ndryshme përballë asaj që një pjesë e botës tashmë e cilëson si një gjenocid. Disa vende janë shprehur në mënyrë të qartë për ndaljen e dhunës dhe mbrojtjen e civilëve, të tjera kanë zgjedhur heshtjen ose neutralitetin diplomatik. Megjithatë, zërat qytetarë në mbarë rajonin dëshmojnë një ndjeshmëri të lartë përballë tragjedisë që po zhvillohet në Gaza.
Bosnja dhe Hercegovina: “Nga Srebrenica në Gaza”
Në Bosnjë dhe Hercegovinë, kujtesa e gjenocidit të Srebrenicës është ndërlidhur fuqishëm me luftën në Gaza. Në Sarajevë, qytetarët kanë protestuar nën thirrjen “Dje Srebrenica, sot Gaza”, duke i bërë jehonë një dhimbjeje të përbashkët.
Ndërsa qeveria nuk ka marrë një qëndrim të qartë institucional për shkak të ndarjeve etnike në presidencë, përfaqësuesit e komunitetit boshnjak kanë qenë të zëshëm. Anëtari i presidencës, Denis Bećirović, deklaroi në prill 2024:
“Ajo që po ndodh në Gaza është një katastrofë humanitare dhe ndërgjegjja botërore nuk mund të qëndrojë e heshtur.”
Nga ana tjetër, Milorad Dodik, përfaqësuesi serb në presidencë, ka shmangur cilësime si “gjenocid” dhe është shprehur se “çdo viktimë civile është e dhimbshme, pavarësisht përkatësisë”, duke ruajtur një ton të kujdesshëm neutral.
Serbia: Thirrje për paqe, por pa akuzuar Izraelin
Serbia ka ruajtur një qëndrim diplomatik të balancuar. Ministria për Punët e Jashtme në një deklaratë të muajit maj 2024 shprehu:
“Jemi thellësisht të shqetësuar për humbjen e jetëve njerëzore në Gaza. Serbia mbështet një zgjidhje paqësore dhe ndërprerjen e dhunës.”
Presidenti Aleksandar Vučić nuk ka bërë deklarata të drejtpërdrejta ndaj Izraelit, por ka theksuar se “Serbia është në anën e paqes dhe kundër çdo forme ekstremizmi”. Serbia ka dërguar ndihmë humanitare në Gaza, duke përfshirë furnizime mjekësore dhe ushqime bazë, por ka refuzuar të mbështesë rezolutat në OKB që e cilësojnë ofensivën si “gjenocid”.
Shqipëria: Mbështetje për ndalimin e luftimeve, por e kujdesshme ndaj terminologjisë
Shqipëria ka mbajtur një linjë të kujdesshme diplomatike, duke balancuar marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë. Kryeministri Edi Rama, në një deklaratë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në tetor 2023, theksoi:
“Shqipëria dënon vrasjen e civilëve dhe kërkon ndalimin e menjëhershëm të dhunës, por njëkohësisht qëndron e palëkundur kundër terrorizmit të Hamasit.”
Qeveria shqiptare ka votuar pro rezolutave të OKB-së që kërkojnë armëpushim humanitar, por nuk e ka përdorur termin “gjenocid” në asnjë komunikim zyrtar.
Maqedonia e Veriut: Heshtje institucionale, reagim qytetar
Qeveria e Maqedonisë së Veriut nuk ka dhënë asnjë deklaratë zyrtare lidhur me luftën në Gaza, duke reflektuar një qëndrim të tërhequr nga diplomacia ndërkombëtare në këtë çështje.
Megjithatë, qytetarët, sidomos të rinjtë, kanë qenë shumë aktivë. Organizata studentore “UKIM për Palestinën” organizoi disa protesta në Shkup, ndërsa përfaqësues të komuniteteve fetare bënë thirrje për solidaritet dhe ndihmë për civilët palestinezë.
Mali i Zi: Qëndrim i qartë për armëpushim
Qeveria e Malit të Zi ka votuar në favor të rezolutës së OKB-së për armëpushim të menjëhershëm dhe garantimin e ndihmës humanitare. Ministri i Jashtëm, Filip Ivanović, deklaroi në janar 2024:
“Jemi në anën e jetës dhe dinjitetit njerëzor. Mali i Zi mbështet përpjekjet për paqe dhe ndalimin e çdo forme të dhunës ndaj civilëve.”
Sllovenia: Masë konkrete ndaj Izraelit dhe njohje e Palestinës
Sllovenia ka marrë një nga qëndrimet më të ashpra në Evropë. Qeveria e kryeministrit Robert Golob jo vetëm që e ka njohur shtetin e Palestinës në qershor 2024, por gjithashtu ka vendosur ndalimin e eksportit të armëve dhe pajisjeve ushtarake drejt Izraelit.
Në një deklaratë para Kuvendit, Golob u shpreh:
“Ne nuk mund të qëndrojmë pasivë përballë shkeljes sistematike të të drejtave të njeriut. Sllovenia zgjedh të jetë në anën e drejtësisë.”
Një Ballkan me zëra të ndryshëm, por me ndjeshmëri të thellë
Qëndrimet e vendeve të Ballkanit ndaj luftës në Gaza janë të larmishme – nga heshtja diplomatike dhe balanca strategjike, deri te solidariteti i hapur qytetar dhe masat konkrete ndërkombëtare. Megjithatë, ajo që i bashkon popujt e këtij rajoni është ndjeshmëria e thellë përballë vuajtjes së civilëve, për shkak të historisë së përgjakshme që Ballkani e njeh mirë.
Gaza sot është një pasqyrë e ndërgjegjes botërore – dhe vendet e Ballkanit, secila në mënyrën e vet, po përpiqen të gjejnë vendin e tyre në këtë pasqyrë.
