PRESSJE.TV / Furkan Abdula
Zgjedhjet e 28 dhjetorit në Kosovë nuk janë thjesht një ushtrim periodik demokratik. Ato janë një provë e fortë, ndoshta më e qarta deri tani, për pjekurinë politike të shtetit më të ri në Ballkan. Pyetja reale nuk është kush do të fitojë, por nëse sistemi politik i Kosovës është ende funksional apo thjesht po riciklon kriza të njëjta me aktorë të ndryshëm.
Kosova hyn në këto zgjedhje e lodhur nga bllokada institucionale, qeveri jetëshkurtra dhe një kulturë politike që vazhdon ta trajtojë pushtetin si pronë partiake, jo si përgjegjësi publike. Dështimi i vazhdueshëm për të ndërtuar koalicione stabile nuk është aksident, por simptomë e një problemi më të thellë: partive të dobëta në program, të forta vetëm në retorikë dhe polarizim.
Në këtë kontekst, raporti me Bashkimin Evropian bëhet thelbësor. Lirimi gradual i fondeve dhe sinjalet për heqjen e masave ndëshkuese nga BE-ja nuk janë “dhurata politike”, por instrumente presioni. Brukseli po e bën të qartë se durimi ka kufij. Pa institucione funksionale, pa dialog politik real dhe pa ulje të tensioneve të brendshme e rajonale, mbështetja evropiane mbetet e kushtëzuar dhe e brishtë.
Kriza e besimit si problemi real
Problemi më i madh i Kosovës sot nuk është mungesa e zgjedhjeve, por mungesa e besimit. Mosbesimi mes partive, mosbesimi i qytetarëve ndaj institucioneve dhe mosbesimi i partnerëve ndërkombëtarë ndaj aftësisë së elitës politike për të qeverisur në mënyrë të parashikueshme. Ky është rreziku real për stabilitetin, jo rezultati i një partie apo tjetre.
Në thelb, zgjedhjet e 28 dhjetorit testojnë diçka më të madhe se balancat elektorale: testojnë nëse Kosova ka kaluar nga demokracia procedurale në demokraci funksionale. Nëse zgjedhjet prodhojnë sërish një parlament të fragmentuar, me veto të ndërsjella dhe paaftësi për kompromis, atëherë mesazhi për BE-në është i qartë – problemi nuk është teknikal, por strukturor.
Edhe dimensioni etnopolitik vazhdon të mbajë peng zhvillimin. Diskursi politik ende ushqehet nga frika, përjashtimi dhe narrativat e konfliktit, në vend që të fokusohet në reforma, ekonomi dhe sundim të ligjit. Për sa kohë që vota mobilizohet më shumë nga identiteti sesa nga programi, demokracia mbetet e papjekur.
Një test për Evropën dhe për vetë Kosovën
Për Bashkimin Evropian, këto zgjedhje janë një pikë referimi. Një qeveri stabile dhe funksionale do të përshpejtonte normalizimin e marrëdhënieve dhe do të hapte rrugën për fonde dhe integrim më të thellë. Një tjetër cikël krize do ta shtyjë Kosovën sërish në periferi, jo për mungesë simpatie, por për mungesë besueshmërie.
Në fund, zgjedhjet e 28 dhjetorit janë pasqyrë. Jo e premtimeve elektorale, por e aftësisë së një shoqërie për të prodhuar institucione që funksionojnë. Kosova ndodhet në prag jo sepse rrezikon destabilizim të menjëhershëm, por sepse rrezikon të mbetet e bllokuar në një tranzicion të përhershëm.
Dhe ky është rreziku më i madh për çdo demokraci.
