PRESSJE.TV / Furkan Abdula
Kriza politike në Venezuelë dhe figura e Nicolas Maduro-s, në pamje të parë, duken larg realitetit ballkanik. Megjithatë, mënyra se si liderët e Ballkanit kanë reaguar, ose kanë zgjedhur të mos reagojnë, ndaj kësaj çështjeje, ofron një lexim më të thellë mbi orientimet e tyre gjeopolitike, varësitë strategjike dhe kufijtë realë të autonomisë politike. Venezuela, në këtë kuptim, nuk është temë periferike, por një pasqyrë që reflekton qartë dilemat e rajonit.
Qëndrimet ndaj Karakasit nuk janë thjesht deklarata për një krizë të largët. Ato janë shenja pozicionimi në një rend ndërkombëtar gjithnjë e më të polarizuar, ku neutraliteti po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u mbajtur pa pasoja.
Rreshtimi perëndimor si domosdoshmëri, jo gjithmonë si bindje
Kosova, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë mbajtur qëndrime të harmonizuara me linjën e Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian, duke e trajtuar Venezuelën përmes diskursit të demokracisë, zgjedhjeve të lira dhe legjitimitetit institucional. Këto qëndrime janë reflektuar në deklarata zyrtare të ministrive të jashtme dhe në përputhjen me rezolutat perëndimore në Kombet e Bashkuara, veçanërisht gjatë votimeve që lidhen me njohjen e proceseve zgjedhore dhe situatën e të drejtave të njeriut në Venezuelë.
Për vende që mbështesin sigurinë, integrimin dhe zhvillimin e tyre në partneritet me Perëndimin, ky rreshtim duket më shumë si një domosdoshmëri politike sesa si një debat i hapur parimor. Hapësira për nuanca është e kufizuar, ndërsa kostoja e devijimit perceptohet si shumë e lartë. Në këtë kontekst, Venezuela shërben më tepër si provë besnikërie sesa si objekt i një politike të jashtme autonome.
Por kjo ngre një pyetje të pashmangshme: kur qëndrimet janë të paracaktuara nga aleancat, sa vend mbetet për reflektim të brendshëm dhe debat publik mbi parimet që pretendohet se mbrohen?
Serbia dhe gjuha e sovranitetit selektiv
Në anën tjetër, Serbia ka mbajtur një qëndrim më të afërt me qeverinë e Nicolás Maduro-s, duke theksuar parimet e mosndërhyrjes dhe respektimit të sovranitetit shtetëror. Kjo qasje është artikuluar përmes deklaratave të përfaqësuesve serbë në forume ndërkombëtare dhe përmes abstencës ose mospërkrahjes së rezolutave kritike ndaj Karakasit në Kombet e Bashkuara, veçanërisht në vitet e fundit.
Ky pozicion nuk mund të shkëputet nga konteksti i brendshëm politik i Serbisë dhe nga ndjeshmëria e saj ndaj çështjeve të sovranitetit territorial. Venezuela, në këtë rast, funksionon si simbol i rezistencës ndaj presionit perëndimor, një narrativë që përputhet me diskursin politik të Beogradit edhe në çështje të tjera ndërkombëtare.
Megjithatë, edhe këtu lind një dilemë e qartë: a kemi të bëjmë me një qëndrim parimor ndaj rendit ndërkombëtar, apo me një kalkulim diplomatik për të ruajtur aleanca alternative dhe mbështetje reciproke në skena multilaterale?
Heshtja si strategji dhe si qëndrim
Midis këtyre dy poleve, disa vende të Ballkanit kanë zgjedhur heshtjen e kontrolluar. Mungesa e deklaratave të qarta për Venezuelën nuk është domosdoshmërisht mungesë interesi, por shpesh shenjë e një politike balancuese që synon të shmangë pozicionimin e hapur. Në një klimë globale të polarizuar, kjo heshtje nuk është neutrale; ajo është një zgjedhje në vetvete.
Kjo qasje e kujdesshme ngre pyetje të rëndësishme mbi qartësinë strategjike të rajonit. A është kjo heshtje shenjë pjekurie diplomatike, apo simptomë e mungesës së një vizioni të konsoliduar të politikës së jashtme?
Çfarë zbulojnë realisht këto qëndrime?
Venezuela nuk do të vendoset në Ballkan. Por Ballkani, në mënyrë të tërthortë, po zbulohet përmes mënyrës se si flet për Venezuelën. Qëndrimet, deklaratat dhe mosdeklaratat tregojnë më shumë sesa synojnë të fshehin: kufijtë e sovranitetit politik, raportin me fuqitë e mëdha dhe frikën nga pozicionimi i qartë.
Në fund, pyetja nuk është nëse liderët ballkanikë kanë të drejtë apo jo për Venezuelën. Pyetja është se çfarë tregojnë këto qëndrime për mënyrën se si ata e shohin veten në rendin global dhe sa të gatshëm janë të përballen me pasojat e zgjedhjeve të tyre gjeopolitike.
