PRESSJE.TV / Furkan Abdula
Më 1 janar 2026, Bullgaria u bë vendi i 21-të anëtar i eurozonës, duke zëvendësuar levin me euron. Në aspektin institucional, ky hap shënon një arritje të rëndësishme në procesin e integrimit evropian dhe përmbushjen e një objektivi të ndjekur prej vitesh nga elitat politike dhe financiare të vendit. Në aspektin shoqëror, megjithatë, hyrja në eurozonë nuk u përjetua si moment festiv, por si një vendim që ekspozoi qartë ndarjet ekzistuese në opinionin publik.
Ceremonitë zyrtare në Sofje dhe deklaratat optimiste të qeverisë nuk arritën të krijojnë një ndjenjë konsensusi. Përkundrazi, ato theksuan kontrastin mes një procesi të përmbyllur institucionalisht dhe një shoqërie që vazhdon ta shohë këtë tranzicion me dyshim. Euroja u prezantua si simbol i stabilitetit dhe përkatësisë evropiane, por për shumë qytetarë ajo mbeti një abstraksion politik, larg realitetit të përditshëm.
Procesi drejt adoptimit të euros u finalizua pas vlerësimeve pozitive të Komisionit Evropian dhe Bankës Qendrore Evropiane gjatë vitit 2025, pasi Bullgaria përmbushi kriteret e konvergjencës, përfshirë stabilitetin fiskal dhe kontrollin e inflacionit. Teknikisht, vendi ishte gati. Pyetja që mbeti pa përgjigje të qartë ishte nëse gatishmëria institucionale përkthehej edhe në gatishmëri shoqërore.
Një vendim i mbyllur, një shoqëri e ndarë
Sondazhet e kryera para hyrjes në eurozonë sugjerojnë se mbështetja popullore ishte dukshëm më e ulët se narrativa zyrtare. Një anketë e agjencisë Myara në vitin 2025 tregoi se 57.1 për qind e qytetarëve bullgarë ishin kundër adoptimit të euros, ndërsa vetëm 25.7 për qind mbështesnin hyrjen e menjëhershme më 1 janar 2026. Një sondazh tjetër i realizuar nga Trend dhe Radioja Kombëtare Bullgare tregoi se 55 për qind e qytetarëve ndiheshin të painformuar për tranzicionin dhe 63 për qind mbështesnin idenë e mbajtjes së një referendumi kombëtar.
Këto të dhëna nxjerrin në pah një problem themelor besimi. Për shumë qytetarë, përfitimet e përmendura nga institucionet, si lehtësimi i tregtisë dhe stabiliteti monetar, nuk peshojnë më shumë se frika nga rritja e çmimeve, pasiguria ekonomike dhe ndjesia e përjashtimit nga vendimmarrja. Euroja, në këtë kontekst, perceptohet më shumë si projekt i elitave sesa si zgjedhje shoqërore.
Integrim formal dhe skepticizëm real
Debati rreth euros u politizua shpejt. Partitë nacionaliste dhe euroskeptike, përfshirë “Vazrazhdane”, si dhe presidenti Rumen Radev, e kritikuan procesin, duke theksuar mungesën e një referendumi dhe duke ngritur shqetësime mbi sovranitetin ekonomik. Këto qëndrime gjetën rezonancë te shtresat që ndihen më të ekspozuara ndaj pasojave të mundshme të inflacionit dhe që kanë një raport më skeptik me institucionet shtetërore.
Megjithëse disa analiza ekonomike sugjerojnë se efektet inflacioniste të tranzicionit do të jenë të kufizuara dhe afatshkurtra, perceptimi publik mbetet i formësuar nga përvoja e përditshme dhe nga mungesa e besimit institucional. Fakti që levi ishte prej vitesh i lidhur me euron nuk mjaftoi për të neutralizuar frikën dhe dyshimet.
Hyrja e Bullgarisë në eurozonë, në këtë kuptim, nuk është vetëm një ndryshim monedhe. Ajo është një test i marrëdhënies mes institucioneve dhe shoqërisë, mes integrimit formal dhe pranimit real. Monedha mund të ndryshojë brenda një nate, por bindja shoqërore kërkon kohë, transparencë dhe përfshirje. Dhe pikërisht këtu qëndron sfida më e madhe që euroja sapo ia ka bërë të dukshme Bullgarisë.
