PRESSJE.TV / Furkan Abdula
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!Analizë mbi titujt mediatikë në rajonin e Ballkanit (Janar – Qershor 2025)
Titujt nuk janë të pafajshëm
Në shoqëritë e Ballkanit, media ka një fuqi të madhe për të ndërtuar apo për të thyer stereotipe. Në gjashtë muajt e parë të vitit 2025, është vërejtur një rritje shqetësuese e përdorimit të gjuhës së urrejtjes në titujt e mediave, veçanërisht kur bëhet fjalë për çështje etnike dhe gjinore. Kjo analizë ndalet te mënyra se si media në rajon – shpesh nën ndikime politike apo ekonomike – shfrytëzon stereotipa të rrezikshëm për të gjeneruar klikime, duke thelluar ndarjet mes popujve dhe gjinive.
Shqiptarët – shënjestër sistematike në mediat serbe
Media tabloide serbe vazhdon të jetë një nga burimet më të mëdha të gjuhës së urrejtjes në Ballkan. Në qindra tituj të analizuar nga janari deri në qershor të këtij viti në portale si Informer, Kurir dhe Srpski Telegraf, shqiptarët etiketohen rregullisht me terma nënçmues si “Šiptari” – një fjalë me ngarkesë historike diskriminuese.
Tituj të tipit “Šiptari izazvali haos”, “Albanci provociraju Srbiju” apo “Ekstremistët shqiptarë në veri” nuk janë raste të izoluara, por pjesë e një fushate të vazhdueshme që e paraqet identitetin shqiptar si kërcënim. Kjo retorikë jo vetëm që nxit urrejtje ndaj shqiptarëve në Serbi dhe më gjerë, por edhe pengon çdo përpjekje për dialog e normalizim rajonal.
Gratë në fokus: ndërmjet margjinalizimit dhe seksizmit
Një tjetër linjë e zakonshme në titujt mediatikë është ajo që ka të bëjë me seksizmin dhe përjashtimin gjinor. Gratë në media vazhdojnë të përfaqësohen si objekte pamjeje, jo si subjekte politike apo profesionale.
Raportet nga organizatat mediatike në Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut tregojnë se në periudhën e zgjedhjeve, kandidatët gra përmenden rrallë për idetë apo programet e tyre dhe më shpesh për veshjen apo jetën familjare. Kjo tendencë e banalizon praninë e grave në hapësirat publike dhe i mban ato larg qendrës së vendimmarrjes.
Për më tepër, në tabloidët e vendeve të ndryshme ballkanike, sidomos në mediat serbe dhe malazeze, një përqindje e madhe e titujve që përmendin gratë lidhen me pamjen e tyre, jetën private, apo sensacionalizimin e detajeve personale – gjë që thellon stereotipet patriarkale dhe zvogëlon rolin real të grave në jetën publike.
Kur titulli bëhet armë
Titujt ndikojnë fuqishëm në mënyrën si perceptohet realiteti. Kur media përdor gjuhë ndarëse, kjo përkthehet në rritje të tensioneve në rrugë, në shkolla, në diskursin politik. Përdorimi i terma nënçmues ndaj shqiptarëve në mediat serbe, për shembull, ka ndikuar që perceptimi i qytetarëve të zakonshëm për Kosovën apo shqiptarët në Luginën e Preshevës të bazohet më shumë në propagandë sesa në fakte.
Nga ana tjetër, në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut, megjithëse ka më shumë media të pavarura dhe progresive, ende mungon një vetëdije e gjerë për pasojat e clickbait-it gjinor apo etnik. Kjo shpesh lejon që edhe brenda komuniteteve shqiptare të tolerohet seksizmi në media si “normalitet”.
Si mund të ndryshojmë këtë realitet?
| Veprim | Përshkrimi |
|---|---|
| Monitorim dhe raportim | Shoqatat e gazetarëve duhet të publikojnë raporte të rregullta mbi gjuhën e urrejtjes në media. |
| Vetërregullimi i redaksive | Çdo media duhet të ketë udhëzime të brendshme për titujt, duke ndaluar shprehjet që nxisin përçarje etnike apo përjashtim gjinor. |
| Edukimi mediatik | Nxënësit dhe studentët duhet të mësojnë të analizojnë dhe kritikojnë titujt e lajmeve. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në shoqëritë post-konfliktuale si Ballkani. |
| Rrjetet sociale | Platformat duhet të jenë më të shpejta dhe transparente në kufizimin e përmbajtjes nxitëse të urrejtjes që shpërndahet përmes titujve ekstremë. |
Ballkani nuk ka nevojë për më shumë ndarje – ka nevojë për dialog, mirëkuptim dhe respekt të ndërsjellë. Media, si një nga aktorët më të fuqishëm në formësimin e opinionit publik, mban përgjegjësi të madhe. Një titull nuk është vetëm një rresht – është një pasqyrim i qëndrimit. Nëse qëndrimi është ndarës dhe paragjykues, edhe shoqëria do të reflektojë të njëjtin model.
Mediat që zgjedhin të promovojnë vlerat e respektit, barazisë dhe të vërtetës, janë ato që në të vërtetë e çojnë Ballkanin përpara. Në këtë rrugëtim, komuniteti shqiptar ka treguar se mund të jetë zë i përgjegjshëm, kritik dhe konstruktiv – një shembull që të tjerët duhet ta ndjekin, jo ta nënçmojnë.
